ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସଙ୍କଟକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଯଦି ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ନିୟମ ପାଳନ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ବିଜୁଳି ଓ ପାଣି ସଂଯୋଗ କାଟିଦେବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି । ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏସଭିଏନ୍ ଭଟ୍ଟୀ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏନ୍.ଭି. ଅଞ୍ଜାରିଆଙ୍କ ପୀଠ ସଲିଡ୍ ୱେଷ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ରୁଲ୍ସ ଲାଗୁ କରିବା ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରୁଥିଲେ।
ସାରା ଦେଶର ଜିଲ୍ଲାପାଳମାନଙ୍କୁ ୬ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ‘ବଲ୍କ ୱେଷ୍ଟ ଜେନେରେଟର’ (BWG)ମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି । ଯଦି ଏହିପରି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସଲିଡ୍ ୱେଷ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ୨୦୨୬ ନିୟମ ପାଳନ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବିଡବ୍ଲୁଜିକୁ ଲିଖିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବାକୁ ହେବ । ସେମାନଙ୍କ ପରିସରରୁ ବାହାରୁଥିବା ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ଅଲଗା କରିବା, ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରସେସିଂ ପାଇଁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ସେମାନଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ହେବ । ନିୟମ ପାଳନ ନକଲେ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଜୁଳି ଓ ପାଣି ସଂଯୋଗ କାଟି ଦିଆଯିବ । ନିୟମ ପାଳନର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦାଖଲ କରିବା ପରେ ହିଁ ତାହା ପୁନଃସଂଯୋଗ କରାଯିବ ।
ବଲ୍କ ୱେଷ୍ଟ ଜେନେରେଟର କିଏ ?
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ :
ଯାହାର ନିର୍ମିତ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୨୦,୦୦୦ ବର୍ଗ ମିଟର କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ୪୦,୦୦୦ ଲିଟରରୁ ଅଧିକ ପାଣି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ
ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରତିଦିନ ୧୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବାହାରିଥାଏ
ଏହି ବିଡବ୍ଲୁଜି ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିଭାଗ, ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥା, ସରକାରୀ କମ୍ପାନି, ବ୍ୟାବସାୟିକ ଏବଂ ଆବାସିକ ସୋସାଇଟିଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ବିଡବ୍ଲୁଜିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବାହାରୁଥିବା ଆବର୍ଜନା ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ନିଜେ ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରସେସିଂ ଏବଂ ପରିବହନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ନିୟମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଡବ୍ଲୁଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ କରିବା । ଭାରତରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ମୋଟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପ୍ରାୟ ୩୦% ଅଂଶ ଏହି ବିଡବ୍ଲୁଜିଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସିଥାଏ ।
ଭାରତରେ ପ୍ରତିଦିନ କେତେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବାହାରୁଛି ?
ଭାରତରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏତେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଯେ ତାହାର କଳ୍ପନା କରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ । ଦ୍ରତ ସହରୀକରଣ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ କରୁଛି । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୩୧ରେ ପ୍ରେସ୍ ଇନଫରମେସନ୍ ବ୍ୟୁରୋର ପ୍ରେସ ରିଲିଜ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୧.୬୨ ଲକ୍ଷ ଟନ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବାହାରୁଛି । କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡର ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ, ୨୦୨୩-୨୪ରେ ପ୍ରତିଦିନ ୧,୮୫,୧୯୫ ଟନ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବାହାରିଥିଲା । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୧,୭୯,୪୭୯ ଟନ୍ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିଲା । ସଂଗୃହିତ ଅଳିଆରୁ ୧,୧୪,୧୧୦ ଟନ୍ ପ୍ରସେସିଂ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ୩୯,୬୨୯ ଟନ୍ ଲ୍ୟାଣ୍ଡଫିଲ୍ ସାଇଟ୍କୁ ଯାଇଥିଲା । ଅର୍ଥାତ୍ ୧,୫୩,୭୩୯ ଟନ୍ର ହିସାବ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବାକି ୩୧,୪୫୬ ଟନ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର କୌଣସି ହିସାବ ନାହିଁ ।
ଭାରତରେ ପ୍ରତିଦିନ କେତେ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ? ଏହା ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରିବ ଯେ ଏକ ଏସୀୟ ହାତୀର ଓଜନ ହାରାହାରି ୫ ଟନ୍ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଭାରତ ପ୍ରତିଦିନ ୩୭ ହଜାର ହାତୀଙ୍କ ଓଜନ ସମାନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବାହାରେ । ଯଦି ୧,୬୨,୦୦୦ ଟନ୍ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ସହିତ ଗଣନା କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ୩୨,୪୦୦ ହାତୀ ସହିତ ସମାନ ।
ପିଆଇବିର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶସାରା ପ୍ରାୟ ୨,୪୭୯ଟି ଡମ୍ପସାଇଟ୍ରେ ୧ ହଜାର ଟନରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ଜମା ହୋଇ ରହିଛି । ଏହି ଡମ୍ପସାଇଟଗୁଡ଼ିକରେ ମୋଟ ୨୫ କୋଟି ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଜମା ହୋଇଛି, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୧୫ ହଜାର ଏକର ଜମିରେ ବ୍ୟାପିଛି ।
ତେବେ ଭଲ ଖବର ହେଉଛି ଯେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏହାର ମୁକାବିଲା ଚାଲିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ, ସାରା ଦେଶରେ ୧୪୨୮ ଡମ୍ପସାଇଟରେ ସୁଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି । ୬୨%ରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ଆବର୍ଜନା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ହୋଇସାରିଛି । ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟ ୮୬ ନିୟୁତ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ରହିଛି । ପିଆଇବି ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ୨୬ ରାଜ୍ୟର ୪୩୮ଟି ସହରରେ ୪୫୯ ଡମ୍ପସାଇଟରେ ଥିବା ୧୮.୩ ନିୟୁତ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫା ହୋଇସାରିଛି ।
ସରକାରଙ୍କ ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସମସ୍ୟା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ୱିମୁଖୀ ନୀତି ଆପଣାଯାଉଛି । ପୁରୁଣା ଡମ୍ପସାଇଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରାଯାଉଛି । ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପ୍ରସେସିଂ ଫ୍ୟାସିଲିଟି ନିର୍ମାଣ କରି ଡମ୍ପସାଇଟ୍ କମାଯାଉଛି । ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନ-ଅର୍ବାନ ୨.୦ର ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକ ଅନୁଯାୟୀ, ଏବେ ୯୭% ୱାର୍ଡରେ ଘରକୁ ଘର ଯାଇ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଛି । ୨-ବିନ୍, ୪-ବିନ୍ ଏବଂ ୬-ବିନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଳିଆ ଅଲଗା କରିବା ପଦ୍ଧତି ଆପଣାଯାଉଛି ।
ଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପ୍ରସେସିଂ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ସୁଧାର ଆସିଛି । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ୧୬% ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ପ୍ରସେସିଂ ହେଉଥିଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ତାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮୧%ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ୨,୪୮୨ଟି ଡମ୍ପସାଇଟ୍ରେ ଥିବା ୨୬ କୋଟି ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଅବର୍ଜନା ମଧ୍ୟରୁ ୬୫%ର ପ୍ରୋସେସିଂ କରାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ୱାରା ୯ ହଜାର ଏକର ଜମି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।
ସହରୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ଯେ ୨୦୩୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ବାର୍ଷିକ ୧୬.୫ କୋଟି ଟନ୍ ଏବଂ ୨୦୫୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ୪୩.୬ କୋଟି ଟନ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ।
